Parijs bereidt zich voor op een weekend vol geweld

Het lijkt een Frans fenomeen. Maar de onvrede die de beweging van de gele hesjes stuwt, zou wel eens dezelfde kunnen zijn als die waaruit de brexit en Trump voortkwamen. 

Lees verder na de advertentie

Dat er gewaarschuwd wordt voor extreem geweld, voor vernielingen en zelfs doden, is voor Fransen zo vreemd nog niet. Frankrijk kent een traditie van gewelddadig straatprotest. Van de revoluties van 1789, 1830, 1848 tot en met de studentenopstand van mei 1968 lijkt er op het eerste gezicht niet veel nieuws onder de zon: In Frankrijk gaan veranderingen gepaard met hevige schokken en uitbarstingen.

De studenten van ‘68 wilden een andere samenleving, de meeste gele hesjes willen een rechtvaardiger in­ko­mens­ver­de­ling

Danielle Tartakowsky, historica

image
© Maarten Hartman

Maar de verschillen tussen de gele hesjes en voorgaande erupties zijn veel opmerkelijker dan de overeenkomsten. “Ik ken echt niets dat erop lijkt”, zegt de historica Danielle Tartakowsky, kenner van sociale bewegingen. Zo is het geen jacquerie, zoals opstanden van Franse boeren tegen de belastingen van hun heren in het Ancien Régime werden genoemd. Een vergelijking met heel recente protesten in 2016 tegen een hervorming van de arbeidsmarkt gaat eveneens mank. Toen waren de relschoppers extreem-linkse activisten, gewone huisvaders zoals nu zaten er niet tussen. Met mei ’68 heeft het ook niets te maken, meent Tartakowsky. “De studenten van toen wilden een andere samenleving. De meeste gele hesjes willen een rechtvaardiger inkomensverdeling.”

De sociologische kenmerken van de gele hesjes – werkende armen en lagere middenklasse – de rol van sociale media en het gebrek aan organisatie, maken de gele hesjes absoluut uniek, denkt Tartakowsky. “En ze zijn door niemand voorzien. Maar de voedingsbodem kennen we maar al te goed: de gilets jaunes zijn het product van een samenleving die uiteenvalt en waar een groot wantrouwen heerst ten opzichte de politiek, instellingen, media en vakbonden. En dat is de motor achter de brexit, Trump en het populisme.”

image
© Maarten Hartman

De leider van de grootste vakbond, Laurent Berger, vreest dat de democratie gevaar loopt door de gele hesjes. Zo ver wil Tartakowsky niet gaan. “De gele hesjes zijn alleen een symptoom van de crisis van democratie, maar ik weet ook niet hoe dit afloopt. Het is hoe dan ook erg zorgelijk.”

Ook de regering maakt zich zorgen. In het hele land zijn 89.000 ordetroepen op de been, waarvan 8000 in Parijs, waar de autoriteiten extreem geweld verwachten. Het Élysée heeft laten weten dat er een harde kern van duizend personen is die komt om te ‘slopen en mogelijk ook te doden’. Ook het ministerie van binnenlandse zaken, een paar deuren verder, heeft laten weten de dreiging ‘heel serieus’ te nemen. Verschillende groepen hebben verschillende plaatsen in de stad op het oog voor demonstraties, wat de beveiliging op zwarte zaterdag nog moeilijker maakt.

image
© Maarten Hartman

Op alle locaties in de stad die genoemd worden op sociale media als verzamelplaats voor gele hesjes, zijn ruiten dichtgespijkerd of andere maatregelen genomen. Bedrijven is gevraagd bouwmaterialen zoals steigers, afzettingen en bakken met sloopafval te verwijderen.

Illustratief voor het klimaat is een oproep van Éric Drouet, een van de eerste gele hesjes, om op de rondweg in plaats van de Champs-Élysées te demonstreren. Eerder zei hij het niet erg te vinden als het Élysée-paleis zou worden bestormd, een boutade die hij later terugnam.

Het ministerie van buitenlandse zaken scherpt het reisadvies voor Frankrijk aan. Het waarschuwt voor demonstraties en blokkades, ook buiten Parijs. “Daarbij kan geweld worden gebruikt.” Het ministerie raadde mensen eerder al aan alert te zijn, de waarschuwing voor geweld is nieuw.

Een steuntje in de rug voor de lage inkomens moet de gele hesjes in Frankrijk tot bedaren brengen. Het is te laat en te weinig, vinden ze.

Priscillia Ludosky beantwoordt haar telefoon al dagen niet. Geen doorkomen aan sinds zij een van de woordvoerders werd van de ‘gilets jaunes‘ die het land sinds een paar weken op zijn kop zetten.