Opinie: Minister Wiebes, verras ons bij bezoek aan Groningen!

Vandaag brengt minister Wiebes van Economische Zaken een bezoek aan Groningen, waar het aardbevingsdossier geheel is vastgelopen. Een oproep aan de minister om vooral te luisteren en samen met de regio te handelen van Derwin Schorren van de Groninger Bodem Beweging.

Minister Eric Wiebes (EZK) is anders dan zijn partijgenoten premier en ‘straatmepper’ Mark Rutte en fractieleider en ‘tough guy’ Klaas Dijkhoff. Wiebes is niet van het botte. Wiebes is welbespraakt, intelligent en prettig in de omgang. Wiebes houdt van het besturen van grote projecten en van het visualiseren van de vooronderstelde positieve resultaten. En sinds de perikelen rond de vertrekregeling bij de Belastingdienst lezen we ook dat hij beseft dat hij niet Superman is. Dit veronderstelt zelfinzicht en wellicht ook een vorm van omgevingssensitiviteit.

Verbazing

Hoe komt het dan toch dat het door hem ingezette beleid leidt tot verbazing bij hemzelf? Hij lijkt te denken: ‘Ik heb een nieuwe werkelijkheid gecreëerd door te stoppen met de gaswinning en ik heb gezegd dat veiligheid boven alles gaat, en tóch blijven die Groningers klagen…’.

Zijn succesvol neergezette beeld: ‘De Groningers zijn nu uit de sores; de gaswinning stopt, dus is het veiliger én bovendien, er gaan honderden miljoenen die kant op…’ lijkt kwaadaardige framing. Of is dit neergezette beeld ontsproten uit het brein dat geneigd is om een complex en dynamisch probleem terug te willen brengen tot een aantal gecompliceerde vraagstukken? Vraagstukken die met wat analyse tot voorspelbare oplossingen kunnen komen. ‘Laten we vanaf nu ophouden met ingewikkeld doen en gewoon aan het werk gaan’, stelde hij al eens voor op een ander dossier. Het resultaat van zijn beleidsacties lijken het tegengestelde te bewerkstelligen: negatief de complexiteit voorbij. Namelijk chaos.

Chaos

Want in werkelijkheid blijft de gaswinning vooralsnog op een onverantwoord hoog peil, ligt de versterkingsoperatie stil en valt er over de stapels onafgehandelde schadeformulieren niet meer heen te kijken. Deze door Wiebes’ toedoen ontstane chaos schendt onze veiligheid in al haar vormen. Velen van ons zijn na een grote beving niet veilig in ons eigen huis (‘levend je huis uitkomen’ is de enge overheidsopvatting van het begrip ‘veiligheid’). Maar het ontbreken van veiligheid, dus het creëren van onveiligheid, ontstaat ook door de notie dat we onder de voortdurende dreiging van bevingen moeten leven. Onveiligheid wordt geschapen wanneer we, door de onverkoopbaarheid van onze huizen, gevangen zitten in ons eigen huis. En daarnaast worden onze onveiligheidsgevoelens getriggerd door een overheid die we niet op haar woord kunnen vertrouwen en die ons blijkbaar niet weet te beschermen tegen gewetenloze multinationals als de Shell. Veiligheid bestaat dus uit vele componenten en is op zich al complex en niet terug te brengen tot ‘levend je huis kunnen verlaten na een zware beving’.

Regie delen

Werk maken van onze veiligheid betekent ook de erkenning dat het hier om een zeer complex gas-speelveld gaat. Een speelveld met zeer veel interacterende partijen en dynamieken. De enige manier om uit deze chaos te komen is om als ministerie van EZK met Wiebes voorop de regie te gaan delen. Niet alleen op papier maar daadwerkelijk. De enige heilzame weg naar een oplossing komt tot stand door samen met alle betrokken partijen in de regio (politiek, maatschappelijke en bewonersorganisaties) de complexiteit erkennen én de veiligheid van de bewoners in al haar facetten als uitgangspunt nemen. Dit vergt naast praten vooral luisteren en naast gedeelde vergezichten bovenal de acties om daar te komen.

Oprotten

Wiebes is hier vandaag, vooruitlopend op het debat overmorgen, weer eens. We zullen hem niet in staat stellen om de Tweede Kamer en Nederland voor te houden dat het hier in dat Hoge Noorden, los van een paar haperingen, allemaal prima gaat.

Soms heerst het gevoel dat Wiebes en consorten ons Groningers niet verstaan. In het huidig gebezigde taalgebruik van het Binnenhof zeg ik dan maar niet mis te verstaan: ‘Verneuk ons niet. Verras ons! Deel de regie. En anders rot maar op’.

Derwin Schorren is vicevoorzitter van de Groninger Bodem Beweging